Ανοιξιάτικες πεζοπορίες στα εξωκλήσια του Μεραμπέλλου

Όταν ήμουνα μαθητής του Δημοτικού η Μάνα μου με έπερνε στις ανοιξιάτικες πεζοπορείες που έκανε με την συγγενή (πρωτη Ξαδέρφη) της Σοφία Μαστοράκη, για να ανάψουν τα καντίλια στα εξωμονάστηρα της περιοχής, κυρίως τα μακρινά για να εχει αρκετή πεζοπορεία ώστε να τεριάζουν το πρέπον μετά του οφελήμου (γυμναστική) !!! Ας τις πούμε εκπαιδευτικές εκδρομές όπως κάνουν τωρα στα Γυμνάσια !! Βέβαια τότε μαθάίναμε πολλά πράμματα γιατι το μυαλό μας δεν απασχολούσαν οι σειρίνες της σημερινής εποχής (κινητα, υπολογιστες, ναρκοτικα κ.λ.π.) και μπουρούσαμε να τραβούμε σαν σφουγγάρι ολες τις πληροφορίες ζωής, που μας έδειναν οι γονείς μας και οι μεγαλύτεροι από εμας συγγενείς!!! Σε μια απ' αυτές τις πεζοπορείες, πήγαμε στον τιμιο Σταυρό πάνω από τν Νεάπολη. Από την προηγούμενη μέρα καναμε τις απαραίτητες προμήθειες (νερό, φαγητό, μπαστούνι για την ορειβασίακαι το σακούλι της πλάτης με τις προμήθειες). Πρωί- πρωί ήρθαν η θειά η Σοφία με τα παιδιά της τον Δημήτρη και την Νίκη (Ελπινίκη) και μεσω της στενής στράτας (Αγια Μαρίνα-κεραπολίτησα ),φτάσαμε στην Παναγία την κεραπολίτσα. Ο κάμπος ηταν καταπράσινος από την ορμή της ανοιξης που ειχε κάνει τα δέντρα να βγάζουν νεα φυλλα και κλαδιά, σαν τις κοπέλες που βάζουν καινούρια φορέματα για να αρέσουν στους νέους που έχει διαλέξει η καθεμιά για την πάρτη της. Τα λουλούδια στα χωράφια έχουν αρχίσει και ανθίζουν και ολα μαζί με τα δεντρα να φτιάχνουν τον πολύχρονο πίνακα της άνοιξης. Αφού κάναμε μια στάση και ανάψαμε τα καντίλια στην παναγία, ανεβήκαμε στο νεκροταφείο του νικηθιανού . Ο Δημήτρης που ηταν μεγαλύτερος από μένα μου και ειχε ξαναπάει, μου ειπε, ελα να σου δείξω ενα άγαλμα που έχουνε βάλει σε ένα μνήμα. Πρώτη φορά που έβλεπα άγαλμα από τόσο κοντά. Τίνος ειναι τον ρώτησα .Κάποιος που ηταν μεγάλος και τρανός μου λέει ο ξάδερφος και τα κοπέλια του είχανε λεφτά και του φτίαξανε τούτονε το μεγάλο τάφο με το άγαλμά του. Η Θεία η Σοφία η μάνα του ειχε διαφορετική γνώμη και είπε αποδοκιμάζοντας, στη Μάνα μου. Θωρείς ηντα κάνουνε οι πλούσιοι και οι εγωιστές άθρωποι, αντι να δώσουνε λίγα λεπτά σε μερικές φτωχές οικογένειες να ζήσουνε, πετούνε τα λεφτά τους τσοι πέτρες να κάνουν αγάλματα για να δείχνουν πως ειναι πλούσιοι !!Πήραμε την κατηφόρα απο το νεκροταφείο και κατεβήκαμε στον Νικηθιανό. Από εκεί μέσω του ασφαλτομένου δρόμου φτάσαμε στη Νεάπολη . Στο δρόμο ο Δημήτρης έκοβε αμύγδαλα (πράσινα) και μου έδεινε και μένα αλλά δεν μου άρεσαν γιατι δεν ειχε γίνει ο καρπός τους. Ηταν νερουλός ακόμα !! Απο τις κατακόμβες των Γερμανων που ηταν πριν μπούμε μεσα στη Νεάπολη, βγήκαμε στο μονοπάτι για τον τίμιο σταυρό. Το μονοπάτι ομως ηταν πολύ ανηφορικό και στενό και δυσκολευόμουνα να προχωρίσω ετσι ο Δημήτρης με βοηθούσε, αλλά και την αδερφή του που κι αυτή δυσκολευόταν. Η θειά Σοφία μετα που είχαμε ανέβει αρκετα ψηλά και η Νεάπολη φαινόταν ολη μπροστά μας, ειπε να κάτσουμε λίγο να ξεκουραστούμε να απολάυσουμε την θέα και μετά να προχωρήσουμε για την κορυφή. Ο Δημήτρης βρήκε ευκαιρία να ψάξει για φασκόμυλα αλλά εγω δεν ειχα το κουάγιο να πάω. Βρήκε μερικά και εφερε και σε μας να δοκιμάσουμε. Απο εκεί που κάτσαμε για να ξαποστάσουμε φαινόταν ολος ο κάμπος του Μεραμπέλλου τα χωριά

Βρυσες Χουμεριάκο, Νεάπολη, Βουλησμένη, Λατσίδα το Βραχάσι.Μόνο το χωριό μας δεν φαινόταν γιατι ηταν μποστά οι αλευρόμιλοι του Νικηθιανού !! Τελικάανεβήκαμε επιτέλους στη κορυφή καταυδρωμένοι κια κουρασμένοι και πριν μπούμε στην εκκλησία να ανάψουμε τα καντίλια, κάτσαμε να ξαποστάσουμε και να πιούμε λιγο νερό από τα παγουράκια μας !! Η θέα από εκεί ψηλά ηταν υπέροχη!!! Αφου την απολάψαμε αρκετά μπήκαμε στην εκκλησία και ανάψαμε τα καντήλια. Μετά μια και το στομάχι μας είχε αρχίσει να διαμαρτήρεται, κάτσαμε και δοκιμάσαμε τις προμήθιες που ειχαμε στους σάκους της πλάτης μας. Η επιστροφή ήταν πολύ πιο εύκολη μια και ειχαμε μονο κατήφορο μποστά μας !!! Στη φωτογραφία η μανα μου με τη γειτόνησα της Σοφία του Λεμπιδογιώργη.

Μια ξεχωριστή μέρα στις Λίμνες πριν 60 χρόνια

Αναπολώντας τα περασμένα οπως κάνουν συνήθως οσοι εχουν πάνω απο επτά δεκαετίες στη πλάτη τους, μου ήρθε στο μυαλό η εικόνα της μέρας του Σαββάτου του Λαζάρου στο χωριό μας. Μιάς ξεχωριστής μέρας για εκείνα τα χρόνια !! Για μας που ήμασταν παιδιά του Δημοτικού η πρώτη δουλειά ηταν να πούμε τα κάλαντα του Λαζάρου <σήμερο ερχετε ο χριστός ο επουράνιος θεός, εν πόλη Βιθανία κλαίει Μαρθα και Μαρία, Λάζαρο τον αδερφό τους τον γλυκήν τον καρδιακό τους>. Μετά ηταν το αξιοθέατο ευχολόγημα των ζώων. Για οσους δεν το πρόλαβαν ήταν ο αγιασμός των ζώων του χωριού, για να έχουν υγεία καλή απόδοση και καλές γέννες. Τότε όλες οι οικογένειες είχαν ζώα απαραίτητα για τις αγροτικές δουλιές και την οικιακη οικονομία. Μια γα"Ιδούρα μια κατσίκα -το ληγότερο- αρκετοί ειχα και μια αγγελάδα και πρόβατα. Ολα αυτά τα ζώα μαζευόντουσαν στου κατσούλη το πηγάδι (τωρα δεν υπάρχει πηγάδι οπως δεν υπάρχει ο κολύμπαρος και φυσικά και ελάχιστα ζώα εκτος απο σκύλους και γάτες !!!). Εκεί οι παπαδες του χωριού εδεναν τρια πετραχήλια και έκαναν αγιασμό και έραναν τα ζώα που περνούσαν από κάτω από τα πετραχήλια. Ηταν τόσα πολλά τα ζώα τότε που ήθελαν πάνω από μια ωρα να περάσουν όλα. Μάλιστα θυμάμαι μια φορά που δυο αγελάδες τσακώθηκαν στις κουτουλίες -φαίνετε είχαν προηγούμενα !!- Η μια αγελάδα ηταν του Μανώλη του Κατσούλη της Μάνας που δεν πρόλαβε να αφήσει εγκαίρως το σκοινί που την κρατούσε και της έκοψε ενα δάκτυλο απο το χέρι !! Είχαμε βέβαια και εκτός από τα οικογενειακά ζωα τα ζωα των βοσκών που ηταν στο χωριό - Τσαφαραντώνης και Σταυρούλης Μαρνέλος- αλλά και τα ζωα που εφερναν από τα μετόχια των Λιμνών !!Αργότερα 'οταν τα ζώα λιγόστεψαν το ευχολογημα γινόταν στο σπίτι μας απόξω . Ο ένας παπάς ηταν στη πόρτα μας και ο άλλος ήταν απέναντυ. Τώρα ουτε ζωα υπάρχουν και οι αθρώποι δεν ασχολόυνται με την γεωργία όπως παλιά παραδοσιακά !! Τα αγροτικά αυτοκίνητα και τα μηχανήματα έχουν αντικαταστήσει τα ζώα, κι αυτά δεν θέλουν παπάδες και αγιασμούς, αλλά μηχανικούς για να τα φτιάχνουν και να τα συντηρούν !!!

Ο Αθλητισμός στο Χωριό τη δεκαετία του 60 !!

Χθες το βράδυ στην αθλητική Κυριακή παρακολουθούσα τους αγώνες κλειστού στίβου (Αγωνες δρόμων και αλμάτων) των Ελλήνων αθλητών που συμμετείχαν σε αγώνες στην Αμερική και σε αλλες χώρες και θυμήθηκα παλιές εποχές όταν ήμουν μαθητής στις τελευταίες τάξεις του τότε εξαταξίου Γυμνασίου. Αλλες εποχές, αλλες προτεραιότητες. Τις δεκαετίες του 50 και του 60, ακόμα και του 70 οι νεοτερίστικες ιδέες δεν ήταν και τόσο αποδεκτές από τους περισσότερους των πατεράδων μας και λοιπών συγγενών μας που ήταν παλαιών αρχών. Το καινούριο για αυτούς τους τρόμαζε. Ότι ηταν άγνωστο ήταν αποριπταίο. Τους αρκούσε αυτό που ήξεραν και δεν θεωρούσαν λογικό και σωστό να ασχοληθούν με κατι νέο και αγνωστο. Αλλωστε δεν είχαν και το χρόνο ακόμα κιαν ήθελαν να μάθουν τι είναι. Εκείνες τις εποχές πρωτεύον μέλημα ήταν "ο αρτος ημών ο επιούσιος" τα υπόλοιπα ήταν δεύτερη έγνοια. Τα παιδιά έπρεπε να βοηθούν κιαυτά στο πρωτεύον μέλημα. Πολλά παιδιά από τις φτωχότερες οικογένειες δεν πήγαιναν σχολείο για να βοηθούν τους γονείς τους. Αλλά και εμείς που πηγαίναμε σχολείο, όταν σχολάγαμε έπρεπε να βοηθήσουμε σε κάποιες δουλιές που ήταν απαραίτητο να γίνουν. Όπως σκαψιμο στο κηπο στα αμπέλια στο ποτισμα των κηπευτικών,στο μαζεμα των αμυγδάλων και ολων των καλοκαιρινών φρούτων, μια και το καλοκαίρι δεν είχαμε σχολείο και διαβάσματα.Το διάβασμα όταν ειχαμε σχολείο γινόταν βράδυ με τη λάμπα πετρελαίου ή το λύχνο στα φτωχότερα σπίτια. Όταν πήγαμε στο Γυμνάσιο δεν υπήρχε σχολικό λεωφορείο για να μας πηγαίνει. Μας πήγαιναν τα ποδαράκια μας, χειμώνα καλοκαίρι με βροχές και ήλιο, με κρύο και ζέστη. Νεοτεριστικές ιδέες θεωρούνταν να ασχοληθούν τα παιδιά με τον αθλητισμό, η με καλητεχνικές τέχνες (ζωγραφική, θέατρο κ.λ.π.). Οταν άκουγαν για αθλητισμό έλεγαν: Πάνε να σκάψεις το αμπέλι ή τον κήπο να αθληθείς αφού θέλεις αθλητισμό. Ασε που πάντα υπήρχαν και τα έκτακτα μικροθελήματα που έτρωγαν κι αυτό τον ελάχιστο χρόνο που μας έμενε . Ετσι μας αρκούσε που βρήσκαμε χρόνο για ένα διπλό (ποδόσφαιρο) ή ενα κλέφτες και χωροφυλάκους ή ένα χωστό μπουλουλού (κρυφτό). Αν και πολλές φορές μας γύρευαν για κάποια δουλειά οι δικόί μας και μας διέκοπταν από το παιγνίδι. Όταν πήγα στο Γυμνάσιο έτυχε να έχω πολύ καλούς καθηγητές της γυμναστικής και μου έμαθαν για τον κλασσικό αθλητισμό και για τα ολυμπιακά αγωνίσματα. Ήμουν πολύ γρήγορος στους δρόμους ταχύτητας αλλά και στα άλματα. Ήθελα να γίνω κι εγώ Γυμναστής!! Εκείνη την εποχή λοιπόν ο δάσκαλος του χωριού μας, Δημήτρης Πεδιαδίτης, που ήξερε για τις <<επιδόσεις>> μου στον αθλητισμό από τη Μάνα μου που έκανε χρέη παιδονόμησας,μου ζήτησε να τον βοηθήσω στις γυμναστικές επιδείξεις που θα έκανε στο τέλος της σχολικής περιόδου στο δημοτικό σχολείο (πάνω Δημοτικό). Αλλο που δεν ήθελα έπεσα με τα μούτρα και κάθε απόγευμα προσπαθούσα να μάθω γυμναστικές ασκήσεις στα μεγαλύτερα παιδιά του σχολείου. Μάλιστα για να με βοηθήσει ο δάσκαλος μου είπε να αναλάβει αυτός τις μικρές τάξεις και εγώ τις μεγάλες. Ετσι θα μπορούσα να μάθω στα παιδιά αυτά που μου ειχαν μάθει οι γυμναστές του Γυμνασίου !! Η σχολική γιορτή στο τέλος της σχολικής χρονιάς άρχισε με τα μικρά παιδιά πρώτα και μετα η <<διμοιρία επιδείξεων>>, όπως σκοπτικά έλεγε ο δάσκαλος.Το ολο εγχείρημα ειχε μεγαλη επιτυχία. Μετά απ' αυτό ο δάσκαλος μου είπε. Βλέπω οτι τα παιδιά σε ακούν και σε θαυμάζουν που εισαι καλός στη Γυμναστική και τα αγωνίσματα, δεν τους μαζεύεις στον περίβολο του κάτω σχολειού που έχει χώρο, να παίζουμε διάφορα παιγνίδια και να μη παίζουνε στους δρόμους και κανουμε ζημιές και μαλώνουν οι χωριανοί μας; Ο δάσκαλος λοιπόν επέλεξε εμένα σαν τον καταληλότερο να μαζέψω όλους τους πιτσιρικάδες στο κάτω σχολειό και να τους μαθαίνω διάφορα αθλήματα. Στη αρχή οι χωριανοί με επαίνεσαν που μάζεψα τα παιδιά από τους δρόμους και τα χωράφια και ησυχάσανε ξέροντας που είναι και τι κάνουν. Μερικοί όμως μικρότεροι απο μένα ήθελαν να κάνουν και αγωνίσματα ρίψεων που ο χωρος του κάτω σχολειού μονο σφαιροβολία μπορούσες να κάμεις κι αυτό με προσοχή. Εγω από την αρχή δεν τους άφηνα να ρήχνουν δισκο οταν ήμουν παρόν, γιατί εκτός οτι δεν υπήρχαν κανονικά όργανα (δίσκοι) το άθλημα απαιτούσε κλωβό για να μη βγαίνει ο δίσκος εκτός πορείας και έχουμε ατυχήματα !! Βέβαια υπήρχαν μερικοί πονηροί που έβρησκαν τρόπους να ρίχνουν δίσκο όταν εγώ έλειπα. Εύρησκαν πέτρες πλακωτές και τις πέταγαν σαν δίσκο. Μονο που μερικές φορές κατέληγαν στα κεραμίδια των σπιτιών που ήταν δίπλα στο κάτω σχολειό. Τότε είχαμε άλλες ιστορίες!!!Το καλοκαίρι του 61 λοιπόν η Μάνα μου έκανε χρέη παιδονόμησας στο πάνω Δημοτικό σχολειό, μια και η πρώην είχε αποστρατευτεί. Στα καθήκοντα της ήταν και η περιποίηση του σχολικού κήπου για να μην ξεραθεί μέχρι τον ερχόμενο Οκτώβρη που θα άνοιγαν πάλι τα σχολεία. Ετσι με επερνε μαζί της και την βοηθούσα στο πότησμα του κήπου. στη αυλή του σχολειού υπήρχε σκάμα για αγωνισματα αλμάτων και στην αποθήκη ηταν τακονταρια για το υψος. Εκει λοιπόν καναμε τα αγωνίσματα των αλμάτων και τα 60 μετρα ταχύτητος !! Για περισσότερα αγωνίσματα δρόμων ήταν ο <<αμαξοτός>> απο την βορνή καμάρα μέχρι τη καμάρα στους αθανάτους,την νοτική καμάρα όπως τη λέγαμε !! ¨Ηταν οι 1οι Πανλιμνιώτικοι αγωννες στίβου στο Χωριό, που επαναλαμβανόταν κάθε καλοκαίρι μέχρι που εφυγα. Αλλά και μετά από τους διαδόχους που άφησα!!!.Έτσι περνούσαν τα καλοκαίρια μας στα τότε!! Υπο την προυπόθεση βεβαίως-βεβαίως να μην υπήρχαν δουλειές. Ενοείται οι αγώνες γινόταν μονο κυριακές, που δεν υπήρχαν πολλές δουλειές στις οικογένειες. Τις καθυμερινές είχαμε προπονήσεις και στο στίβο και στο ποδόσφαιρό, όσοι μπορούσαν και όποτε μπορούσαν !!Τα αλλα <<ευγενή>> αθλήματα Μπάσκετ και βόλλευ δεν τα ξεραμε τότε !!Αλωστε δεν υπήρχε ο κατάλληλος χώρος για να μπορούμε να τα μάθουμε !!